Artikel Disediakan Oleh : Sharul Azman Ramli, Bahagian Audit Dalam

 

Setiap kali timbul sesuatu isu kewangan atau laporan siasatan berprofil tinggi, masyarakat biasanya akan terbahagi kepada dua kumpulan.

Kumpulan pertama akan terus mempercayai segala dakwaan yang dibuat.

Kumpulan kedua pula akan menolak semua dapatan kerana percaya ia bermotifkan politik.

 

Sebagai seorang juruaudit, saya ingin mencadangkan satu pendekatan yang berbeza.

 

Dalam profesion audit, kami tidak bermula dengan memilih pihak. Kami bermula dengan mencari bukti.

 

Jangan bermula dengan kesimpulan

 

Kesilapan paling biasa apabila membaca sesuatu laporan ialah kita mencari siapa yang betul dan siapa yang salah.

 

Seorang juruaudit tidak berbuat demikian.

 

Sebaliknya, kami akan bertanya:

 

Apakah fakta yang telah dibuktikan?

Apakah andaian yang digunakan?

Apakah dokumen yang menyokong kesimpulan tersebut?

Adakah terdapat pandangan profesional yang berbeza?

 

Kesimpulan hanya dibuat selepas semua persoalan ini dijawab.

 

Bezakan fakta, tafsiran dan pendapat

 

Tidak semua yang ditulis dalam sesuatu laporan mempunyai kedudukan yang sama.

 

Sebagai contoh:

Fakta

Polisi telah diluluskan pada tarikh tertentu.

Perkara ini boleh dibuktikan melalui dokumen.

 

Tafsiran

Polisi tersebut tidak sesuai.

Ini memerlukan analisis berdasarkan piawaian atau undang-undang.

 

Pendapat

Polisi tersebut dibuat kerana niat tertentu.

Ini memerlukan bukti tambahan. Jika tiada bukti, ia kekal sebagai pendapat.

 

Ramai orang mencampurkan ketiga-tiga perkara ini sehingga akhirnya sukar membezakan antara apa yang benar-benar terbukti dan apa yang hanya merupakan inferens.

 

Fahami bahawa piawaian profesional tidak sentiasa memberikan satu jawapan sahaja

 

Dalam bidang audit, kejuruteraan, perubatan atau undang-undang, tidak semua persoalan mempunyai jawapan hitam atau putih.

 

Banyak keputusan memerlukan pertimbangan profesional.

 

Dua pakar boleh melihat bukti yang sama tetapi sampai kepada kesimpulan yang berbeza.

 

Perbezaan tersebut tidak semestinya menunjukkan salah seorang tidak kompeten.

 

Yang penting ialah:

Adakah pertimbangannya munasabah?

Adakah ia konsisten?

Adakah ia boleh dipertahankan berdasarkan piawaian yang berkaitan?

 

Jangan bergantung kepada satu sumber sahaja

Laporan siasatan mempunyai nilai yang tinggi.

Begitu juga penyata kewangan.

Begitu juga laporan audit.

Begitu juga undang-undang.

 

Namun setiap dokumen mempunyai tujuan yang berbeza.

Jika kita hanya membaca satu dokumen dan mengabaikan dokumen lain, kita mungkin memahami sebahagian cerita tetapi bukan keseluruhan cerita.

 

 

Bezakan antara pematuhan dan tadbir urus

Sesuatu tindakan boleh:

mematuhi undang-undang tetapi masih lemah dari sudut tadbir urus;

mematuhi piawaian perakaunan tetapi kurang telus dari sudut pendedahan;

atau mempunyai tadbir urus yang baik tetapi masih berlaku kesilapan teknikal.

 

Oleh itu, jangan menganggap bahawa apabila satu aspek dipenuhi, semua aspek lain juga semestinya betul.

 

Audit bukan mencari kesalahan

 

Ramai menyangka tugas juruaudit ialah mencari siapa yang bersalah.

 

Sebenarnya tidak.

 

Objektif audit ialah menilai sama ada sesuatu keputusan dibuat:

 

berdasarkan maklumat yang mencukupi;

melalui proses yang betul;

mengikut piawaian yang berkaitan;

dan boleh dipertahankan secara profesional.

 

Kadangkala audit mengesahkan sesuatu tindakan. Kadangkala audit mencadangkan penambahbaikan.

Kadangkala audit menunjukkan bahawa terdapat lebih daripada satu pendekatan yang boleh digunakan. Berhati-hati dengan naratif yang terlalu mudah. Jika sesuatu isu yang kompleks boleh dijelaskan hanya dengan satu ayat seperti:

 

“Semuanya salah.”

“Semuanya betul.”

“Semuanya konspirasi.”

“Semuanya politik.”

 

maka besar kemungkinan kita belum memahami isu tersebut dengan secukupnya. Isu yang melibatkan kewangan, audit dan tadbir urus biasanya mempunyai banyak lapisan yang memerlukan penelitian. Biasakan bertanya soalan yang betul

 

Daripada terus bertanya:

“Siapa yang betul?”

 

Cuba bertanya:

Apakah piawaian yang digunakan?

Adakah piawaian itu wajib atau sekadar panduan?

Adakah terdapat ruang untuk pertimbangan profesional?

Apakah bukti yang menyokong keputusan tersebut?

Adakah semua maklumat penting telah didedahkan?

Adakah terdapat pandangan profesional lain yang juga mempunyai asas?

 

Soalan-soalan seperti inilah yang membezakan analisis profesional daripada perdebatan emosi.

 

Penutup

 

Profesion audit mengajar satu perkara yang sangat berharga. Bukti lebih penting daripada persepsi. Fakta lebih penting daripada naratif. Analisis lebih penting daripada sentimen. Dalam dunia hari ini, kita dibanjiri dengan pelbagai kenyataan, ulasan dan pendapat. Tidak semuanya salah, dan tidak semuanya betul. Namun masyarakat yang matang bukanlah masyarakat yang cepat membuat kesimpulan. Masyarakat yang matang ialah masyarakat yang mampu membezakan antara fakta, tafsiran dan pendapat, serta bersedia menilai sesuatu isu berdasarkan bukti, piawaian dan hujah yang boleh dipertanggungjawabkan. Kerana akhirnya, cara kita berfikir lebih penting daripada pihak mana yang kita sokong.

 

Penulis adalah Ketua Audit Dalam UPM

Tarikh Input: 19/08/2026 | Kemaskini: 19/08/2026 | faiz_suparman